İnsan Yaşamın Anlamını Bulur

Tolstoy’un o derin ve zamansız sorusu, “İnsan ne ile yaşar?”, aslında her bireyin hayatı boyunca kendi iç dünyasında cevaplamaya çalıştığı en büyük muammadır. Tolstoy bu sorunun cevabını “sevgi” olarak verirken, bu sevginin hemen yanı başında filizlenen başka bir güç vardır ki o da “umut”tur. İnsan, sadece nefes alıp vererek hayatta kalabilen bir organizma değil; anlam arayışı olan, yarına bir çengel atmaya çalışan ruhsal bir varlıktır. Bu bağlamda umut, yaşamın sadece bir süsü değil, bizzat onun motoru ve yakıtıdır.

Umut, insanın bugününe katlanabilmesini sağlayan, henüz yaşanmamış olanın parlaklığına duyulan bir güvendir. İnsanın umudu tükendiğinde, dünya fiziksel olarak varlığını sürdürse de birey için o dünyanın anlamı ve rengi solmaya başlar. Ancak umudun kaybı, her zaman fiziksel bir ayrılış anlamına gelmez. Bazen insan dünyada kalmaya devam ederken ruhsal bir “ölüm” yaşayabilir. Bu durum, yaşam sevincinin çekilmesi, hayal kurma yetisinin yitirilmesi ve eylemsizliğe gömülmedir. Eğer ölüm, bir vazgeçiş ise, umudun bitişi de ruhun vedasıdır. Ancak insan doğası öyle bir dirence sahiptir ki, en karanlık kuyunun dibinde bile kendine tutunacak ince bir ışık sızısı arar. Çünkü yaşamak, bir bakıma beklemektir; güzel bir haberi, sevilen bir yüzü ya da gerçekleşecek bir hayali beklemek.

İnsanın hayata tutunmasını sağlayan şeylerden biri de kuşkusuz “biriktirdikleri”dir. Her insan bu dünyaya biriktirmek için gelir; fakat bu biriktirme eylemi kişiden kişiye farklılık gösterir. Kimi banka hesaplarında rakamlar biriktirerek kendini güvende hisseder, kimi kütüphanesindeki kitapların bilgisinde huzur arar, kimi de dostluklar ve hatıralar biriktirerek yalnızlığını dindirir. Para biriktiren için hayat bir güç savaşı ve korunma alanı iken, sevgi biriktiren için bir paylaşım ve aidiyet yolculuğudur. Bilgi biriktiren ise varoluşu anlamlandırma peşindedir. İşte bu biriktirilenler, insanın bu dünyadaki “çapaları” gibidir. Çapası ne kadar derine inerse, fırtınalı günlerde hayata tutunması o kadar kolaylaşır.

Hayallerimiz, aslında ne biriktirdiğimizin ve neye değer verdiğimizin birer yansımasıdır. Sevgi biriktiren birinin hayali, sevdikleriyle huzurlu bir sofrada oturmaktır. Bilgi biriktireninki yeni bir keşfin peşinde koşmaktır. Bu birikimler, hayallerin hammaddesidir. Hayaller ise bizi yarına bağlayan görünmez iplerdir. Bu ipler koptuğunda, insan yönünü kaybeden bir gemi gibi uçsuz buçaksız bir boşluğa savrulur. Dolayısıyla yaşamak, sadece fiziksel bir devamlılık değil; biriktirdiklerimizle kurduğumuz hayallerin peşinden gitme iradesidir.

Ölüm, fiziksel olarak bedenin fonksiyonlarını yitirmesi olsa da felsefi ve psikolojik açıdan bakıldığında “anlamın ve umudun tükenmesi” olarak tanımlanabilir. Bir insanın dünyadan ayrılması sadece toprağa girmesiyle gerçekleşmez; tutkularını, merakını ve geleceğe dair bekleyişlerini yitirdiğinde de kişi bu dünyadan elini eteğini çekmiş sayılır. Tolstoy’un da vurguladığı gibi, bizi hayatta tutan şey içimizdeki o bitmek bilmeyen “daha fazlası olma” ve “anlam bulma” isteğidir. İnsan, umudu var olduğu sürece yaşar, sevgisi kadar büyür ve biriktirdikleri kadar bu dünyaya kök salar. Sonuç olarak, yaşamın asıl cevabı neye sahip olduğumuzda değil, neyi umut ettiğimizde ve bu uğurda neleri kalbimizde biriktirdiğimizde gizlidir.